# Wikiwar (wikiwar.nl) > Korte uitlegvideo's en heldere achtergrond over oorlogen, slagen, personen en data. Op basis van openbare archieven uit Nederland en de Verenigde Staten. Elke pagina begint met een kort antwoord, gevolgd door een uitlegvideo, tijdlijn, feiten en veelgestelde vragen. ## Tweede Wereldoorlog (1939 tot 1945) - [D-Day: de landing in Normandië](https://wikiwar.nl/tweede-wereldoorlog/d-day/) (video): D-Day was de grootste landing over zee uit de geschiedenis. Op 6 juni 1944 zetten Amerikaanse, Britse, Canadese en andere geallieerde troepen voet aan wal op vijf stranden in Normandië. Het was het begin van de bevrijding van West-Europa: binnen drie maanden was Parijs vrij en in september bereikten de geallieerden Nederland. - [Duinkerken 1940: Operatie Dynamo](https://wikiwar.nl/tweede-wereldoorlog/duinkerken-1940/) (video): Eind mei 1940 zaten honderdduizenden Britse en Franse soldaten ingesloten rond de Franse havenstad Duinkerken. Tussen 26 mei en 4 juni werden er in Operatie Dynamo ruim 338.000 geëvacueerd naar Engeland, met oorlogsschepen en honderden kleine burgerboten. Het was een militaire nederlaag, maar het redden van het leger hield Groot-Brittannië in de oorlog. - [Operatie Barbarossa](https://wikiwar.nl/tweede-wereldoorlog/operatie-barbarossa/) (video): Operatie Barbarossa was de Duitse inval in de Sovjet-Unie, die begon op 22 juni 1941. Met ruim drie miljoen Duitse soldaten en hun bondgenoten was het de grootste militaire aanval uit de geschiedenis. De Duitsers rukten honderden kilometers op, maar liepen in december 1941 vast voor Moskou. Daarmee mislukte Hitlers plan om de Sovjet-Unie in één veldtocht te verslaan. - [Hiroshima en Nagasaki: de atoombommen](https://wikiwar.nl/tweede-wereldoorlog/hiroshima-en-de-atoombom/) (video): Op 6 augustus 1945 gooiden de Verenigde Staten een atoombom op de Japanse stad Hiroshima, op 9 augustus volgde Nagasaki. Tegen het einde van 1945 waren in beide steden samen naar schatting meer dan 200.000 mensen omgekomen. Op 15 augustus kondigde keizer Hirohito de overgave aan; op 2 september 1945 eindigde de Tweede Wereldoorlog officieel. - [Aanval op Pearl Harbor](https://wikiwar.nl/tweede-wereldoorlog/pearl-harbor/) (video): Op zondagochtend 7 december 1941 viel Japan zonder oorlogsverklaring de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor op Hawaï aan. Ruim 2.400 Amerikanen kwamen om en een groot deel van de Amerikaanse slagschepen werd zwaar beschadigd of tot zinken gebracht. Een dag later verklaarden de Verenigde Staten Japan de oorlog, en ook Nederland stond vanaf dat moment in oorlog met Japan. - [Slag om Stalingrad](https://wikiwar.nl/tweede-wereldoorlog/slag-om-stalingrad/) (video): De slag om Stalingrad werd uitgevochten van augustus 1942 tot 2 februari 1943 in de Sovjetstad aan de Wolga, het huidige Wolgograd. Het Duitse Zesde Leger raakte ingesloten en gaf zich over. Het was een van de bloedigste veldslagen ooit en geldt als het grote keerpunt van de oorlog in Oost-Europa. ## WO2 in Nederland (mei 1940 tot mei 1945) - [De bevrijding van Nederland](https://wikiwar.nl/wo2-nederland/bevrijding-5-mei-1945/) (video): Nederland werd in twee fasen bevrijd. Het zuiden kwam vanaf september 1944 vrij, te beginnen met Maastricht. Ten noorden van de grote rivieren duurde de bezetting tot het voorjaar van 1945. Op 5 mei 1945 maakten de Duitse en geallieerde bevelhebbers in Hotel De Wereld in Wageningen afspraken over de overgave van de Duitse troepen in Nederland. Daarom vieren we op 5 mei Bevrijdingsdag. - [Bombardement op Rotterdam](https://wikiwar.nl/wo2-nederland/bombardement-rotterdam/) (video): Op 14 mei 1940, rond half twee 's middags, bombardeerden Duitse vliegtuigen de binnenstad van Rotterdam. Door de bommen en de daaropvolgende stadsbrand werd het centrum vrijwel volledig verwoest. Er vielen naar schatting zo'n 850 doden en circa 80.000 mensen raakten dakloos. Dezelfde dag besloot Nederland te capituleren. - [De Hongerwinter](https://wikiwar.nl/wo2-nederland/hongerwinter/) (video): De Hongerwinter was de hongersnood in het westen van Nederland in de winter van 1944 op 1945. Door een spoorwegstaking, een Duitse blokkade van voedseltransport, een strenge winter en de oorlogsschade raakte het voedsel in de grote steden op. Naar schatting stierven circa 20.000 mensen aan de gevolgen. Pas met de voedseldroppings eind april 1945 en de bevrijding kwam er verlichting. - [Meidagen 1940: de Duitse inval in Nederland](https://wikiwar.nl/wo2-nederland/meidagen-1940/) (video): Op 10 mei 1940 viel Duitsland Nederland binnen. Na vijf dagen vechten, onder meer bij de Grebbeberg, Den Haag en de Afsluitdijk, en na het bombardement op Rotterdam, capituleerde het Nederlandse leger. De overgave werd op 15 mei 1940 getekend in Rijsoord. Alleen in Zeeland werd nog tot 17 mei doorgevochten. - [Operatie Market Garden](https://wikiwar.nl/wo2-nederland/operatie-market-garden/) (video): Operatie Market Garden was een grote geallieerde aanval in Nederland van 17 tot 25 september 1944. Luchtlandingstroepen moesten de bruggen bij Eindhoven, Grave, Nijmegen en Arnhem veroveren, waarna tanks over die route naar de Rijn zouden oprukken. De laatste brug, bij Arnhem, werd niet gehouden. Een groot deel van Nederland ten noorden van de rivieren bleef daardoor nog maanden bezet. - [Slag om de Grebbeberg](https://wikiwar.nl/wo2-nederland/slag-om-de-grebbeberg/) (video): De slag om de Grebbeberg was de zwaarste veldslag op Nederlandse bodem tijdens de Duitse inval in mei 1940. Van 11 tot 13 mei vochten Nederlandse troepen bij Rhenen tegen Duitse SS- en legereenheden om de Grebbelinie. Op 13 mei braken de Duitsers door. Ruim 400 Nederlandse militairen sneuvelden; velen liggen begraven op het Militair Ereveld Grebbeberg. ## Eerste Wereldoorlog (1914 tot 1918) - [Slag bij Verdun](https://wikiwar.nl/eerste-wereldoorlog/slag-bij-verdun/) (video): De slag bij Verdun was een van de langste en bloedigste veldslagen van de Eerste Wereldoorlog. Van 21 februari tot 18 december 1916 vochten Duitse en Franse troepen om de vestingstad Verdun in Noordoost-Frankrijk. Aan beide kanten vielen samen ruim 700.000 doden, gewonden en vermisten, terwijl het front aan het einde bijna weer lag waar het begon. - [Waarom begon de Eerste Wereldoorlog?](https://wikiwar.nl/eerste-wereldoorlog/waarom-begon-de-eerste-wereldoorlog/) (video): De directe aanleiding was de moord op de Oostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand in Sarajevo op 28 juni 1914. Doordat de Europese grootmachten met elkaar verbonden waren in bondgenootschappen en al jaren bewapenden, groeide een conflict tussen Oostenrijk-Hongarije en Servië binnen een week uit tot een Europese oorlog. Nederland bleef neutraal. ## Napoleon (1799 tot 1815) - [Slag bij Waterloo](https://wikiwar.nl/napoleon/slag-bij-waterloo/) (video): De slag bij Waterloo was de laatste veldslag van Napoleon. Op 18 juni 1815 versloegen het geallieerde leger van Wellington, met een groot Nederlands en Belgisch contingent onder de Prins van Oranje, en het Pruisische leger van Blücher het Franse leger ten zuiden van Brussel. Napoleon trad vier dagen later af en werd verbannen naar Sint-Helena. ## Tachtigjarige Oorlog (1568 tot 1648) - [Slag bij Heiligerlee](https://wikiwar.nl/tachtigjarige-oorlog/slag-bij-heiligerlee/) (video): De slag bij Heiligerlee op 23 mei 1568, in het oosten van Groningen, geldt als het begin van de Tachtigjarige Oorlog. Een leger onder Lodewijk van Nassau, de broer van Willem van Oranje, versloeg een Spaans leger onder de stadhouder Jan van Ligne, graaf van Aremberg. Aan beide kanten sneuvelde een aanvoerder: Aremberg en Adolf van Nassau, een jongere broer van Willem van Oranje. - [Slag bij Nieuwpoort](https://wikiwar.nl/tachtigjarige-oorlog/slag-bij-nieuwpoort/) (video): De slag bij Nieuwpoort werd op 2 juli 1600 uitgevochten op het strand en in de duinen bij Nieuwpoort in Vlaanderen. Het leger van de Republiek onder prins Maurits van Oranje versloeg het Spaanse leger van aartshertog Albrecht van Oostenrijk. Het was een van de weinige grote veldslagen van de Tachtigjarige Oorlog, maar de veldtocht zelf bereikte zijn doel niet. ## Koude Oorlog (1947 tot 1991) - [De Berlijnse Muur](https://wikiwar.nl/koude-oorlog/berlijnse-muur/) (video): De Berlijnse Muur werd in de nacht van 12 op 13 augustus 1961 door Oost-Duitsland gebouwd om West-Berlijn af te sluiten en de massale vlucht van Oost-Duitsers naar het westen te stoppen. Ruim 28 jaar lang scheidde de Muur families en vrienden. Op 9 november 1989 gingen de grensovergangen onverwacht open; een jaar later, op 3 oktober 1990, werd Duitsland herenigd. - [De Cubacrisis](https://wikiwar.nl/koude-oorlog/cubacrisis/) (video): De Cubacrisis was een conflict van dertien dagen in oktober 1962 tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. De VS ontdekten dat de Sovjet-Unie kernraketten op Cuba plaatste, op zo'n 150 kilometer van Florida. President Kennedy stelde een zeeblokkade in. Op 28 oktober beloofde de Sovjetleider Chroesjtsjov de raketten weg te halen, in ruil voor de belofte dat de VS Cuba niet zouden binnenvallen en een geheime afspraak over Amerikaanse raketten in Turkije. ## Oudheid en Middeleeuwen (tot circa 1500) - [Slag bij Hastings](https://wikiwar.nl/oudheid-middeleeuwen/slag-bij-hastings/) (video): De slag bij Hastings op 14 oktober 1066 was de beslissende veldslag van de Normandische verovering van Engeland. Hertog Willem van Normandië versloeg de Angelsaksische koning Harold II, die in de strijd sneuvelde. Op eerste kerstdag 1066 werd Willem tot koning van Engeland gekroond en ging hij de geschiedenis in als Willem de Veroveraar. ## Personen (wie was wie) - [Michiel de Ruyter](https://wikiwar.nl/personen/michiel-de-ruyter/) (video): Michiel de Ruyter (1607 tot 1676) was de beroemdste admiraal van de Republiek. Hij begon als scheepsjongen in Vlissingen en werd luitenant-admiraal van de Nederlandse vloot. Hij leidde in 1667 de Tocht naar Chatham, waarbij de Engelse vloot in haar eigen thuishaven werd verrast, en redde in het Rampjaar 1672 de Republiek met zijn overwinningen op zee. - [Erik Hazelhoff Roelfzema, de Soldaat van Oranje](https://wikiwar.nl/personen/soldaat-van-oranje/) (video): Erik Hazelhoff Roelfzema (1917 tot 2007) was een Nederlandse verzetsman die in 1941 naar Engeland ontsnapte. Hij bracht geheime agenten met speedboten naar de Nederlandse kust, vloog als piloot bommenwerperaanvallen voor de RAF en werd adjudant van koningin Wilhelmina. Zijn boek Soldaat van Oranje werd een film en de langstlopende musical van Nederland. ## Snelle vragen (antwoord in een minuut) - [Hoe lang duurde de Tweede Wereldoorlog?](https://wikiwar.nl/vragen/hoe-lang-duurde-de-tweede-wereldoorlog/) (video): De Tweede Wereldoorlog duurde precies zes jaar en een dag: van de Duitse inval in Polen op 1 september 1939 tot de officiële overgave van Japan op 2 september 1945. In Europa eindigde de oorlog op 8 mei 1945. In Nederland duurde de oorlog van 10 mei 1940 tot 5 mei 1945, in Nederlands-Indië tot 15 augustus 1945. - [Waarom hangt er een parachutist aan een kerk in Normandië?](https://wikiwar.nl/vragen/parachutist-aan-de-kerk-in-normandie/) (video): Aan de kerktoren van Sainte-Mère-Église in Normandië hangt een pop van een parachutist ter herinnering aan de Amerikaanse soldaat John Steele. In de nacht voor D-Day, 6 juni 1944, bleef zijn parachute haken aan de toren. Hij hing er urenlang, deed alsof hij dood was en werd uiteindelijk door Duitse soldaten gevangengenomen. Het is dus niet in Duinkerken, zoals vaak wordt gedacht. - [Waarom herdenken we op 4 mei en vieren we op 5 mei?](https://wikiwar.nl/vragen/waarom-4-en-5-mei/) (video): Op 4 mei herdenkt Nederland alle Nederlandse slachtoffers die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen in oorlogssituaties en bij vredesoperaties, met om 20.00 uur twee minuten stilte. Op 5 mei viert Nederland de bevrijding van 1945 en staat het stil bij het belang van vrijheid. De dagen volgen bewust op elkaar: eerst herdenken, dan vieren. - [Op welke dag werd Nederland veroverd?](https://wikiwar.nl/vragen/wanneer-werd-nederland-bezet/) (video): Duitsland viel Nederland binnen op vrijdag 10 mei 1940. Na vijf dagen vechten kondigde generaal Winkelman op 14 mei de capitulatie aan, en op 15 mei 1940 werd die ondertekend in Rijsoord. Vanaf dat moment was Nederland bezet. Alleen in Zeeland ging de strijd nog door tot 17 mei. - [Wat betekent de D in D-Day?](https://wikiwar.nl/vragen/wat-betekent-de-d-in-d-day/) (video): De D in D-Day staat gewoon voor 'day'. Het is een militaire codeterm voor de dag waarop een operatie begint, zolang de echte datum nog geheim of onzeker is. Er waren in de oorlog veel D-Days, maar de landing in Normandië op 6 juni 1944 is zo bekend geworden dat D-Day nu vrijwel altijd die dag betekent.