Slag bij Verdun
De slag bij Verdun was een van de langste en bloedigste veldslagen van de Eerste Wereldoorlog. Van 21 februari tot 18 december 1916 vochten Duitse en Franse troepen om de vestingstad Verdun in Noordoost-Frankrijk. Aan beide kanten vielen samen ruim 700.000 doden, gewonden en vermisten, terwijl het front aan het einde bijna weer lag waar het begon.
Tijdlijn
- 21 februari 1916De Duitse aanval begint met een beschieting van ruim negen uur door meer dan duizend kanonnen.
- 25 februari 1916Fort Douaumont, het sterkste fort rond Verdun, valt vrijwel zonder strijd in Duitse handen.
- Eind februari 1916Generaal Pétain neemt de verdediging over en organiseert de aanvoer over de Voie Sacrée.
- Juni 1916Fort Vaux valt na een wekenlange strijd in de gangen van het fort.
- 1 juli 1916De Britse aanval aan de Somme dwingt Duitsland troepen bij Verdun weg te halen.
- 24 oktober 1916De Fransen heroveren Fort Douaumont.
- 18 december 1916Einde van de slag, het front ligt ongeveer weer waar het in februari lag.
Een vastgelopen oorlog
Eind 1914 was de beweging uit de oorlog aan het Westfront. Van de Noordzeekust in België tot de Zwitserse grens lagen de legers tegenover elkaar in loopgraven. Aanvallen kostten tienduizenden levens en leverden hooguit een paar kilometer op.
De Duitse chef van de generale staf, Erich von Falkenhayn, zocht in 1916 een manier om die impasse te doorbreken. Hij koos Verdun, een oude vestingstad omringd door forten, die in een uitstulping van het front lag. Voor Frankrijk had Verdun een grote symbolische waarde.
De aanval
Op 21 februari 1916 openden ruim duizend Duitse kanonnen het vuur. Ruim negen uur lang regende het granaten op de Franse stellingen. Daarna trok de Duitse infanterie op. In de eerste dagen boekten de Duitsers flinke winst. Op 25 februari namen ze Fort Douaumont in, het sterkste fort van de verdediging, dat door een misverstand nauwelijks bemand was.
Frankrijk benoemde generaal Philippe Pétain tot commandant. Hij organiseerde de aanvoer van troepen en munitie over één weg vanuit Bar-le-Duc, die later de Voie Sacrée werd genoemd, en liet de eenheden voortdurend rouleren. Zo vochten uiteindelijk de meeste Franse divisies een tijd bij Verdun. De uitspraak Ils ne passeront pas, ze zullen er niet doorkomen, werd het motto van de verdediging.
Een maandenlange hel
In het voorjaar en de zomer van 1916 ging het gevecht door rond heuvels als de Mort-Homme en Hoogte 304, en rond de forten Vaux en Souville. Het landschap werd veranderd in een maanlandschap van kraters. Dorpen verdwenen volledig van de kaart; negen ervan zijn nooit herbouwd en bestaan nog alleen op papier.
Toen de Britten en Fransen op 1 juli 1916 hun grote offensief aan de Somme begonnen, moest Duitsland troepen bij Verdun weghalen. In het najaar heroverden de Fransen onder generaal Nivelle en generaal Mangin Fort Douaumont en Fort Vaux. Op 18 december eindigde de slag.
Betekenis
Na tien maanden vechten lag het front vrijwel weer waar het in februari had gelegen. Aan beide kanten waren honderdduizenden soldaten gedood of gewond. Verdun werd voor Frankrijk het symbool van volharding, en voor de hele wereld van de zinloosheid van de loopgravenoorlog. In 1984 stonden de Franse president Mitterrand en de Duitse bondskanselier Kohl hand in hand bij het knekelhuis van Douaumont, als teken van verzoening.
Veelgestelde vragen
Waarom viel Duitsland Verdun aan?
Volgens Falkenhayn wilde hij het Franse leger laten 'leegbloeden' op een plek die Frankrijk om symbolische redenen nooit zou opgeven. Of dat het plan vooraf echt was, is onder historici omstreden.
Wat is de Voie Sacrée?
De 'heilige weg', de enige aanvoerweg van Bar-le-Duc naar Verdun. Dag en nacht reden er duizenden vrachtwagens met soldaten, munitie en voedsel.
Kun je Verdun bezoeken?
Ja. Het knekelhuis van Douaumont, de forten Douaumont en Vaux, de verwoeste dorpen en het Mémorial de Verdun zijn te bezoeken.
Bronnen
Laatst bijgewerkt: 10 november 2026