De bevrijding van Nederland
Nederland werd in twee fasen bevrijd. Het zuiden kwam vanaf september 1944 vrij, te beginnen met Maastricht. Ten noorden van de grote rivieren duurde de bezetting tot het voorjaar van 1945. Op 5 mei 1945 maakten de Duitse en geallieerde bevelhebbers in Hotel De Wereld in Wageningen afspraken over de overgave van de Duitse troepen in Nederland. Daarom vieren we op 5 mei Bevrijdingsdag.
Tijdlijn
- 14 september 1944Maastricht is de eerste bevrijde stad van Nederland.
- 18 september 1944Eindhoven wordt bevrijd tijdens Operatie Market Garden.
- Oktober en november 1944Slag om de Schelde en bevrijding van West-Brabant en Zeeland.
- April 1945Canadese en Britse troepen bevrijden het oosten en noorden, onder meer Groningen (16 april) en Arnhem (14 april).
- 4 mei 1945Bij Lüneburg tekenen Duitse officieren de capitulatie van de troepen in Noordwest-Duitsland, Denemarken en Nederland, met ingang van 5 mei.
- 5 mei 1945In Hotel De Wereld in Wageningen bespreken de Canadese generaal Foulkes en de Duitse generaal Blaskowitz de overgave.
- 8 mei 1945Capitulatie van heel Duitsland: het einde van de oorlog in Europa.
Het zuiden: september 1944
Na de geallieerde opmars door Frankrijk en België bereikten Amerikaanse troepen op 12 september 1944 als eersten Nederlands grondgebied, in Zuid-Limburg. Op 14 september werd Maastricht bevrijd. Een paar dagen later begon Operatie Market Garden, waarbij onder meer Eindhoven en Nijmegen vrijkwamen.
In oktober en november volgde de zware Slag om de Schelde, waarbij Canadese, Britse en Poolse troepen Zeeland en West-Brabant bevrijdden zodat de haven van Antwerpen bruikbaar werd. Breda werd op 29 oktober 1944 bevrijd door een Poolse pantserdivisie. In delen van Noord-Limburg werd nog tot maart 1945 gevochten.
Het noorden en westen: voorjaar 1945
Ten noorden van de grote rivieren bleef de bezetting de hele winter duren, met de Hongerwinter als dieptepunt. Pas eind maart 1945 trokken de geallieerden over de Rijn in Duitsland. Het Eerste Canadese Leger rukte daarna Oost- en Noord-Nederland binnen. In april werden onder meer Zutphen, Deventer, Arnhem, Apeldoorn en Groningen bevrijd.
In het westen, waar de Duitsers zich achter de waterlinies verschansten, kwam de bevrijding pas toen Duitsland zelf instortte.
Wageningen, 5 mei 1945
Op 4 mei 1945 tekenden Duitse officieren op de Lüneburger Heide bij veldmaarschalk Montgomery de capitulatie van alle Duitse troepen in Noordwest-Duitsland, Denemarken en Nederland, met ingang van 5 mei ‘s ochtends. Op 5 mei kwamen in Hotel De Wereld in Wageningen de Canadese generaal Charles Foulkes en de Duitse opperbevelhebber in Nederland, Johannes Blaskowitz, bijeen om de uitvoering van de overgave te regelen. Ook prins Bernhard was aanwezig. De documenten werden een dag later getekend.
De volgende dagen trokken geallieerde troepen de steden in het westen binnen, waar ze uitbundig werden onthaald. Op 7 mei schoten Duitse militairen op de Dam in Amsterdam op een feestende menigte, waarbij meer dan twintig doden vielen. Op 8 mei capituleerde heel Duitsland.
Herdenken en vieren
Sinds 1945 herdenkt Nederland op 4 mei de oorlogsslachtoffers en viert het op 5 mei de vrijheid. Meer daarover lees je bij waarom we op 4 en 5 mei herdenken en vieren.
Veelgestelde vragen
Waarom vieren we op 5 mei de bevrijding?
Op 5 mei 1945 werd in Wageningen de overgave van de Duitse troepen in Nederland besproken, en die dag ging de eerder getekende capitulatie in. Daarom is 5 mei de nationale Bevrijdingsdag.
Welke stad werd als eerste bevrijd?
Maastricht, op 14 september 1944, door Amerikaanse troepen.
Wie bevrijdden Nederland?
Vooral Canadese, Britse, Amerikaanse en Poolse troepen, gesteund door onder meer Belgische, Franse en Nederlandse eenheden, zoals de Prinses Irene Brigade.
Bronnen
Laatst bijgewerkt: 10 november 2026