Slag om de Grebbeberg
De slag om de Grebbeberg was de zwaarste veldslag op Nederlandse bodem tijdens de Duitse inval in mei 1940. Van 11 tot 13 mei vochten Nederlandse troepen bij Rhenen tegen Duitse SS- en legereenheden om de Grebbelinie. Op 13 mei braken de Duitsers door. Ruim 400 Nederlandse militairen sneuvelden; velen liggen begraven op het Militair Ereveld Grebbeberg.
Tijdlijn
- 10 mei 1940Duitse troepen bereiken de Gelderse Vallei. De Nederlandse voorposten bij de Grebbeberg maken zich gereed.
- 11 mei 1940De SS valt de voorpostenlinie aan en verovert die in de loop van de dag.
- 12 mei 1940Zware Duitse aanvallen op de hoofdweerstandsstrook. Nederlandse tegenaanvallen hebben weinig succes.
- 13 mei 1940Na een zware beschieting en luchtaanvallen breken de Duitsers door. De Nederlandse troepen trekken die avond terug.
De Grebbelinie
Het Nederlandse verdedigingsplan in 1940 rekende op de Grebbelinie, een verdedigingslinie dwars door de Gelderse Vallei. Het noordelijke deel kon onder water worden gezet. Het zuidelijke uiteinde, waar de linie aan de Rijn eindigde bij de Grebbeberg, lag hoger en kon niet worden geïnundeerd. Juist daar viel de Duitse hoofdaanval.
De Nederlandse verdediging bestond uit een rij voorposten, met daarachter de hoofdweerstandsstrook met loopgraven en kazematten. Veel van de Nederlandse soldaten waren dienstplichtigen met beperkte training en verouderde wapens.
Drie dagen vechten
Op 11 mei vielen eenheden van het SS-regiment Der Führer de voorposten aan. Het gebied was bebost en onoverzichtelijk. Tegen de avond waren de voorposten in Duitse handen. Op 12 mei volgden aanvallen op de hoofdlinie, gesteund door artillerie. Nederlandse tegenaanvallen, slecht gecoördineerd, liepen vast en kostten veel levens.
Op 13 mei zette Duitsland zwaar geschut en Stuka-duikbommenwerpers in. De Nederlandse linie brak. Een laatste grote tegenaanval vanuit het noorden werd door de Duitse luchtmacht uiteengeslagen. Die avond gaf het Nederlandse opperbevel het bevel om de hele Grebbelinie te verlaten en terug te trekken naar de Vesting Holland.
Betekenis
Met de doorbraak bij de Grebbeberg lag de weg naar het westen open. Een dag later volgde het bombardement op Rotterdam en de capitulatie. In de drie dagen bij Rhenen sneuvelden ruim 400 Nederlandse militairen. Ook de Duitse verliezen waren aanzienlijk.
Na de oorlog werd op de berg het Militair Ereveld Grebbeberg ingericht, waar Nederlandse militairen liggen die in de meidagen sneuvelden. Elk jaar wordt er in mei een herdenking gehouden.
Veelgestelde vragen
Waar ligt de Grebbeberg?
De Grebbeberg is een heuvel aan de Rijn bij Rhenen, in het zuidoosten van de provincie Utrecht, aan de rand van de Utrechtse Heuvelrug.
Wat was de Grebbelinie?
Een verdedigingslinie die liep van het IJsselmeer bij Spakenburg tot de Rijn bij de Grebbeberg. Het gebied ervoor kon onder water worden gezet.
Kun je de Grebbeberg bezoeken?
Ja. Op de Grebbeberg ligt het Militair Ereveld Grebbeberg, en er zijn nog kazematten en loopgraven te zien. Er lopen wandelroutes langs de oude stellingen.
Bronnen
Laatst bijgewerkt: 10 november 2026