Meidagen 1940: de Duitse inval in Nederland

Een neutraal land

Nederland was in de Eerste Wereldoorlog buiten de strijd gebleven en hoopte dat in 1939 opnieuw te doen. Het leger werd wel gemobiliseerd, maar was slecht uitgerust: weinig moderne vliegtuigen, bijna geen tanks en verouderd geschut. Het verdedigingsplan ging uit van terugtrekken achter de waterlinies naar de Vesting Holland, het gebied rond Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht.

Er waren waarschuwingen. De Nederlandse militair attaché in Berlijn, majoor Gijsbertus Sas, kreeg van een Duitse informant meerdere keren de datum van de aanval door. Die werd telkens uitgesteld, waardoor zijn waarschuwingen in Den Haag minder serieus werden genomen. Op de avond van 9 mei gaf hij de boodschap opnieuw door.

10 mei: de aanval

In de vroege ochtend van 10 mei 1940 trokken Duitse troepen op grote schaal de grens over. Tegelijk voerde Duitsland iets uit wat nog nooit op die schaal was vertoond: een grote luchtlandingsoperatie in het hart van het land.

• Rond Den Haag landden parachutisten en transportvliegtuigen op de vliegvelden Ypenburg, Ockenburg en Valkenburg. Het doel: de koningin en de regering gevangennemen. Dat mislukte. Nederlandse troepen heroverden de vliegvelden en namen ruim duizend Duitsers gevangen, van wie veel naar Engeland werden overgebracht.
• Bij Moerdijk, Dordrecht en Rotterdam veroverden parachutisten de bruggen. Daarmee lag de weg vanuit het zuiden naar de Vesting Holland open.

Grebbeberg, Afsluitdijk en Rotterdam

In het midden van het land werd zwaar gevochten op de Grebbeberg bij Rhenen. Na drie dagen braken de Duitsers daar door. In het noorden hield de verdediging bij Kornwerderzand op de Afsluitdijk wel stand.

Op 13 mei vertrok koningin Wilhelmina met een Brits schip naar Londen, gevolgd door de regering. Op 14 mei bereikten Duitse pantsertroepen via de Moerdijkbruggen Rotterdam, waar de Nederlandse mariniers en soldaten de Maasbruggen nog verdedigden. Die middag werd de binnenstad gebombardeerd. Lees daarover meer bij het bombardement op Rotterdam.

De capitulatie

Duitsland dreigde ook Utrecht te bombarderen. Generaal Henri Winkelman besloot op 14 mei tot overgave om nog meer burgerslachtoffers te voorkomen. Op 15 mei 1940 tekende hij de capitulatie in een schoollokaal in Rijsoord, bij Ridderkerk. In Zeeland, waar ook Franse troepen vochten, ging de strijd nog door tot 17 mei, met onder meer het bombardement op Middelburg.

In vijf dagen sneuvelden circa 2.300 Nederlandse militairen. Er volgden vijf jaar bezetting, tot de bevrijding in 1945.