Duinkerken 1940: Operatie Dynamo
Eind mei 1940 zaten honderdduizenden Britse en Franse soldaten ingesloten rond de Franse havenstad Duinkerken. Tussen 26 mei en 4 juni werden er in Operatie Dynamo ruim 338.000 geëvacueerd naar Engeland, met oorlogsschepen en honderden kleine burgerboten. Het was een militaire nederlaag, maar het redden van het leger hield Groot-Brittannië in de oorlog.
Tijdlijn
- 10 mei 1940Duitsland valt Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk binnen.
- 20 mei 1940Duitse pantserdivisies bereiken bij Abbeville de Kanaalkust. De geallieerde legers in het noorden zijn afgesneden.
- 24 mei 1940De Duitse pantsers krijgen het bevel om enkele dagen stil te staan: het beroemde Haltbefehl.
- 26 mei 1940Begin van Operatie Dynamo.
- 28 mei 1940Het Belgische leger capituleert.
- 4 juni 1940Laatste schepen vertrekken. Churchill houdt zijn toespraak 'We shall fight on the beaches'.
- 22 juni 1940Frankrijk tekent een wapenstilstand met Duitsland.
Hoe raakten de geallieerden ingesloten?
Op 10 mei 1940 viel Duitsland Nederland, België en Luxemburg binnen. De Britse en Franse legers trokken naar het noorden om België te helpen, precies zoals de Duitse legerleiding had gehoopt. De echte klap viel zuidelijker: Duitse pantserdivisies staken door de bossen van de Ardennen, die als ongeschikt voor tanks golden, en stormden naar de kust. Op 20 mei bereikten ze bij Abbeville de zee. De geallieerde legers in België en Noord-Frankrijk waren afgesneden van de rest van Frankrijk.
Ze trokken terug naar de laatste haven die nog openlag: Duinkerken, vlak bij de Belgische grens.
Het Haltbefehl
Op 24 mei kregen de Duitse pantsertroepen, die op een paar dagen afstand van Duinkerken stonden, het bevel om te stoppen. Over de reden wordt nog steeds gediscussieerd. De tanks waren toe aan onderhoud, het moerassige terrein rond de stad was ongeschikt en Luftwaffe-chef Hermann Göring beloofde dat zijn vliegtuigen de klus wel zouden afmaken. Die pauze gaf de geallieerden kostbare tijd om de verdediging rond de stad te versterken.
Operatie Dynamo
Vanuit zijn hoofdkwartier in de kliffen van Dover leidde vice-admiraal Bertram Ramsay de evacuatie. De Britse marine verwachtte aanvankelijk hooguit 45.000 man te kunnen redden. Torpedobootjagers en veerboten laadden soldaten vanaf de oostelijke havenpier, de Mole. Omdat de stranden te ondiep waren voor grote schepen, werden honderden kleine boten ingezet: jachten, vissersboten, reddingsboten en sleepboten, vaak met hun eigen burgerbemanning.
Ook Nederlandse schepen deden mee. Tientallen Nederlandse kustvaarders waren na de capitulatie van Nederland naar Engeland uitgeweken. Met Britse marinebemanningen voeren ze naar Duinkerken en brachten duizenden soldaten over.
De Duitse luchtmacht bestookte de stranden en de schepen voortdurend. Een groot aantal schepen ging verloren. Toch lukte het om tot 4 juni ruim 338.000 soldaten weg te halen, veel meer dan iemand had durven hopen.
Waarom was Duinkerken zo belangrijk?
Het Britse leger liet bijna al zijn wapens, voertuigen en voorraden achter. Frankrijk viel in juni. Maar de kern van het Britse beroepsleger was gered. Zonder die soldaten had Groot-Brittannië vermoedelijk geen vredesonderhandelingen kunnen weigeren. Churchill waarschuwde dat oorlogen niet door evacuaties worden gewonnen, maar de ‘Spirit of Dunkirk’ werd een begrip in Groot-Brittannië.
De gebeurtenis kreeg in 2017 nieuwe bekendheid door de film Dunkirk van Christopher Nolan.
Veelgestelde vragen
Hoeveel soldaten werden er bij Duinkerken gered?
In totaal ruim 338.000, van wie circa 198.000 Britten en ongeveer 140.000 Franse en andere geallieerde soldaten.
Wat waren de 'little ships' van Duinkerken?
Honderden kleine boten, zoals plezierjachten, vissersboten en sleepboten, die soldaten van de ondiepe stranden naar de grotere schepen brachten of zelf de oversteek maakten.
Speelde Nederland een rol bij Duinkerken?
Ja. Tientallen Nederlandse kustvaarders, de zogeheten schuiten, waren na de Duitse inval naar Engeland uitgeweken. Ze werden met Britse bemanningen ingezet en brachten duizenden soldaten in veiligheid.
Hangt er in Duinkerken een parachutist aan de kerk?
Nee, dat is een veelgemaakte verwarring. De beroemde pop van een parachutist hangt aan de kerk van Sainte-Mère-Église in Normandië en hoort bij D-Day in 1944.
Bronnen
Laatst bijgewerkt: 10 november 2026