Aanval op Pearl Harbor

Waarom viel Japan de Verenigde Staten aan?

Japan voerde sinds 1937 oorlog in China en wilde een eigen rijk in Oost-Azië opbouwen. Daarvoor had het land olie, rubber en tin nodig, grondstoffen die het zelf nauwelijks had. Toen Japan in 1941 Frans-Indochina binnentrok, stelden de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Nederland een olie-embargo in. Japan stond voor een keuze: zich terugtrekken of de grondstoffen met geweld veroveren, onder meer in Nederlands-Indië.

De Japanse legerleiding koos voor oorlog. De grootste bedreiging voor dat plan was de Amerikaanse Pacifische vloot op Hawaï. Admiraal Isoroku Yamamoto ontwierp een verrassingsaanval met vliegtuigen vanaf vliegdekschepen, om die vloot in één klap uit te schakelen en tijd te winnen.

Hoe verliep de aanval?

De Japanse vloot met zes vliegdekschepen voer onopgemerkt door het noorden van de Stille Oceaan naar Hawaï. Op zondagochtend 7 december, kort voor acht uur, verschenen de eerste vliegtuigen boven Pearl Harbor. Een radarpost had ze zien aankomen, maar de waarneming werd aangezien voor een verwachte groep Amerikaanse bommenwerpers.

In twee golven vielen torpedovliegtuigen, duikbommenwerpers en jagers de slagschepen in de haven en de vliegvelden op het eiland aan. De USS Arizona ontplofte en zonk met meer dan 1.100 bemanningsleden aan boord. De USS Oklahoma sloeg om. Na ongeveer twee uur was het voorbij. In totaal kwamen ruim 2.400 Amerikanen om het leven.

Een overwinning met een keerzijde

Militair leek de aanval een groot succes, maar Japan miste belangrijke doelen. De Amerikaanse vliegdekschepen waren op zee. Ook de brandstofopslag en de werkplaatsen bleven grotendeels gespaard, waardoor de meeste beschadigde schepen later weer konden worden opgeknapt. Bovendien zette de aanval zonder oorlogsverklaring de Amerikaanse bevolking, die tot dan toe weinig voor oorlog voelde, in één keer achter de oorlog.

Gevolgen voor Nederland en Nederlands-Indië

Op 8 december 1941 verklaarde de Nederlandse regering in Londen Japan de oorlog. In de weken erna rukte Japan razendsnel op door Zuidoost-Azië. Eind februari 1942 werd een geallieerde vloot onder de Nederlandse schout-bij-nacht Karel Doorman verslagen in de Slag in de Javazee. Op 8 maart 1942 capituleerde het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger. Voor Nederlanders en Indonesiërs in de kolonie volgden ruim drie jaar Japanse bezetting en interneringskampen.

Pearl Harbor nu

Boven het wrak van de USS Arizona ligt het witte USS Arizona Memorial, dat alleen per boot te bereiken is. Het wrak lekt nog altijd kleine hoeveelheden olie.